cropped-acoustic-blues-2-1.jpg

Początki bluesa

POCZĄTKI BLUESA

Blues to gatunek muzyczny wywodzący się bezpośrednio z osobistych pieśni śpiewanych przez czarnoskórych niewolników z południa USA (2 połowa XIXwieku). Najczęściej były to pieśni pracy (work songs) oraz pieśni kazań kościelnych (sermon songs). Jak brzmiały? Popatrzmy i posłuchajmy nagrań zamieszczonych poniżej.

Przykład pieśni pracy:

Przykład pieśni kościelnej:

Należy jednak pamiętać, że ojczyzną pierwszych czarnoskórych niewolników z południa Stanów Zjednoczonych była Afryka Zachodnia, dlatego obecnie niektórzy badacze właśnie tam poszukują elementów charakterystycznych dla bluesa. W Afryce Zachodniej rozpowszechniona była muzyka griotów.

Kim był griot? Słowem griot określano w Afryce solowego pieśniarza. Griot śpiewał i akompaniował sobie na strunowym instrumencie solowym, grał przy tym bardzo rytmicznie i ze swobodą wykonywał długie pieśni poetyckie. Muzyki griotów nie utożsamia się z bluesem, są to pewne tropy, które pokazują tradycję muzykowania i podejście do muzyki, która przywędrowała z Afryki Zachodniej na Południe Stanów Zjednoczonych wraz ze społecznością 10milionów niewolników. W twórczości wspomnianych griotów, chociaż nie jest to blues, zauważyć można podobne do bluesowego podejście do muzyki. Od strony dźwięku najważniejszy jest transowy rytm i rozwijana na tle rytmicznych figur opowieść. Także charakterystyczny jest śpiew w oparciu o zasadę „pytanie – odpowiedź”, który polega na tym, iż na zawołanie śpiewaka odzywają się pozostali. W późniejszym bluesie porządkowanie melodii w oparciu o zasadę „pytanie – odpowiedź” (call and response) przełoży się także na instrumenty solowe oraz „rozmowę” muzyka z samym sobą.

Posłuchajmy griotów:

Tak przedstawiają się, w obszernym skrócie, jedne z głównych wpływów muzycznych kształtujących wrażliwość pierwszych bluesmanów. O brzmieniu muzyki decyduje także charakterystyczne instrumentarium. Dla pierwszych bluesmanów, i tak zostało do dziś, najpopularniejszym instrumentem akompaniującym stała się gitara, która szybko wyparła wcześniej stosowane banjo.

Na koniec tego wprowadzenia posłuchajmy jeszcze dwóch nagrań. Najpierw jednego z pierwszych przedstawicieli gatunku, znakomitego śpiewaka i gitarzystę Blind Willie Johnson’a (nagranie pochodzi z 1927roku). A następnie wybiegniemy znacznie w przyszłość do bluesa elektrycznego. Wspaniałe „pytanie – odpowiedź” pomiędzy Albertem Collinsem a jego… gitarą.

Wspaniały głos Bind Willie Johnsona:

A poniżej Panie i Panowie niezwykły Albert Collins, który pięknie rozmawia za pomocą gitary. Zwróćcie szczególnie uwagę na solówkę rozpoczynającą się od 4:16. To nadal, chociaż tak daleko od pierwszych akustycznych bluesmanów, myślenie o muzyce jak o opowieści.
Albert Collins mówi gitarą:

Mam nadzieję, że to wszystko co zostało tu napisane odrobinę przybliżyło Ci bluesa oraz było interesujące. Na kolejnych stronach dowiesz się m.in. co oznacza słowo „Blues”, poznasz nazwiska klasyków gatunku, których warto na początku posłuchać oraz inne przydatne informacje, które – mam nadzieję – ułatwią Ci wędrowanie po bluesowej krainie! Z bluesowym pozdrowieniem!

 

 

ŹRÓDŁA

Muzyka. Encyklopedia PWN, pod red. Sławomira Żurawskiego, Warszawa 2007, s.111-112.

Eric Charry Muzyka Mande: Jeliya, „Estetyka Afryki, antologia”, Kraków 2008, red. Małgorzata Cymorek, ISBN 97883-242-0923-1